5 Lỗi Thường Gặp Của Van Bướm Inox (Bị Kẹt, Rò Rỉ…) và Hướng Dẫn Khắc Phục Nhanh

Van bướm inox đang hoạt động thì bị kẹt? Van đã đóng hết cỡ nhưng dòng chảy vẫn rò rỉ? Đây là những “cơn ác mộng” của bất kỳ kỹ sư vận hành nào, bởi chúng không chỉ gây thất thoát nguyên liệu mà còn có thể làm gián đoạn dây chuyền sản xuất.

Đừng lo lắng, hầu hết các sự cố phổ biến này đều có thể được “bắt bệnh” và khắc phục. Bài viết này sẽ chỉ rõ 5 lỗi thường gặp nhất của van bướm inox và hướng dẫn bạn cách xử lý nhanh chóng, hiệu quả.

Tổng Hợp 5 Lỗi Thường Gặp Của Van Bướm Inox

1 Van không kín (Rò rỉ qua seat/gioăng)

• Biểu hiện: Van đã ở vị trí đóng hoàn toàn (tay gạt vuông góc 90 độ với đường ống) nhưng môi chất vẫn chảy qua.
• Nguyên nhân: Đây là lỗi phổ biến nhất và 90% nguyên nhân là do seat (gioăng) làm kín – vòng đệm cao su hoặc Teflon tiếp xúc với đĩa van – đã bị mòn, rách, lão hóa hoặc biến dạng. Các nguyên nhân phụ có thể do:

• • Nhiệt độ môi chất vượt quá giới hạn chịu đựng của seat (ví dụ: dùng seat EPDM cho hơi nóng trên 120°C).
  • Hóa chất ăn mòn không tương thích với vật liệu seat.
  • Cặn bẩn, vật thể rắn (sỏi, đá, mạt hàn) kẹt lại làm kênh hoặc rách seat.

• Siết lại bu lông thân van: Đối với van bướm (nhất là kiểu Wafer/Lug), hãy thử siết lại các bu lông kết nối van với đường ống một cách từ từ và đồng đều. Việc này có thể ép seat chặt hơn và khắc phục rò rỉ nhỏ.
• Thay thế seat: Nếu siết lại vẫn rò rỉ, bạn bắt buộc phải thay thế seat van bướm mới. Đây là công việc đòi hỏi kỹ thuật, cần tháo van ra khỏi đường ống và thay thế seat đúng chủng loại.

2 Van bị kẹt, đóng mở nặng hoặc không hết hành trình

• Biểu hiện: Tay gạt/vô lăng rất nặng, phải dùng lực lớn mới vận hành được, hoặc van không thể đóng/mở hoàn toàn (không đi hết hành trình 90 độ).
• Nguyên nhân:
  • Vật cản kẹt trong van: Rác, cặn bẩn, sỏi đá kẹt giữa đĩa van và thân van.
  • Trục van bị khô: Trục van (stem) bị khô dầu mỡ bôi trơn sau thời gian dài sử dụng, gây tăng ma sát.
  • Trục bị cong vênh: (Nghiêm trọng) Trục van bị cong vênh nhẹ do lắp đặt sai (lệch tâm) hoặc do va đập, sốc áp (water hammer).

• Tháo van ra khỏi đường ống để vệ sinh, loại bỏ hoàn toàn vật cản.
• Tra dầu mỡ bôi trơn chuyên dụng vào các điểm tiếp xúc của trục van.
• Nếu trục đã cong vênh, cần kiểm tra độ đồng tâm và có thể phải thay thế van mới nếu hư hỏng quá nặng.

3. Rò rỉ qua trục/cổ van (Rò rỉ ra bên ngoài)

• Biểu hiện: Môi chất (nước, hóa chất…) rò rỉ ra bên ngoài ngay tại vị trí cổ van, nơi trục van đi ra khỏi thân van để kết nối với tay gạt/bộ điều khiển.
• Nguyên nhân: Bộ làm kín trục (thường là các vòng O-ring hoặc Gland Packing) đã bị mòn, lão hóa hoặc co ngót do nhiệt độ.

Cách khắc phục:

• Dùng cờ lê siết nhẹ và đều các ốc siết ở cổ van (Gland Nut – ốc hãm). Việc này sẽ nén bộ làm kín chặt hơn và có thể ngăn rò rỉ tạm thời.
• Nếu siết vẫn rò rỉ, bạn cần ngắt hệ thống, tháo bộ điều khiển (tay gạt/vô lăng) và thay thế bộ O-ring/Gland Packing mới.

4. Thân van bị ăn mòn, nứt vỡ

• Biểu hiện: Dễ dàng quan sát bằng mắt thường. Thân van (bằng inox) xuất hiện các vết nứt, rỗ (pitting) hoặc bị ăn mòn nghiêm trọng.
• Nguyên nhân:
  • Chọn sai vật liệu: Dùng van inox 304 cho môi trường có tính ăn mòn cao (như axit đậm đặc, nước muối biển) mà lẽ ra phải dùng Inox 316/316L.
  • Va đập cơ học: Bị va đập mạnh trong quá trình vận chuyển, lắp đặt.
  • Sốc áp/Thủy kích (Water Hammer): Áp suất hệ thống tăng đột ngột gây lực tác động cực lớn làm nứt vỡ van.

Cách khắc phục: Đây là lỗi nghiêm trọng, không thể sửa chữa. Bắt buộc phải thay thế van mới. Cần tìm hiểu rõ nguyên nhân (do vật liệu hay do vận hành) để chọn van thay thế cho đúng.

5. Van điều khiển (Khí nén/Điện) không hoạt động

• Biểu hiện: (Đối với van bướm điều khiển tự động) Đã gửi tín hiệu (cấp điện/khí) nhưng van không đóng/mở, hoặc van hoạt động không đúng hành trình.
• Nguyên nhân:
  • Với van điều khiển điện: Mất nguồn điện, hỏng mô tơ, hỏng công tắc hành trình, lỗi bo mạch nhận tín hiệu.
  • Với van điều khiển khí nén: Mất nguồn khí nén, hỏng van điện từ (solenoid valve) cấp khí, rò rỉ khí trong xi lanh ( trong actuator), hỏng bộ định vị (positioner).

Cách khắc phục: Đây là lỗi liên quan đến bộ điều khiển. Cần kiểm tra theo thứ tự: Nguồn cấp (điện/khí) -> Tín hiệu điều khiển -> Van điện từ (solenoid) -> Bộ truyền động (Mô tơ/Xi lanh).

Biện Pháp Phòng Ngừa Lỗi Cho Van Bướm Inox

“Phòng bệnh hơn chữa bệnh”. Để giảm thiểu các lỗi trên, hãy lưu ý:

• Bảo trì, bảo dưỡng định kỳ: Lên lịch kiểm tra, vệ sinh và bôi trơn trục van định kỳ (ví dụ: 6 tháng/lần), đặc biệt là với các van ít vận hành.
• Lựa chọn vật liệu chính xác: Đây là yếu tố quan trọng nhất. Phải chọn đúng loại Inox (304 hay 316) và vật liệu seat (EPDM cho nước, PTFE/Teflon cho hóa chất, Viton cho nhiệt độ cao…) dựa trên môi chất, nhiệt độ và áp suất thực tế.
• Lắp đặt đúng kỹ thuật: Luôn đảm bảo van đồng tâm với đường ống, siết ốc đều, và vệ sinh sạch đường ống trước khi lắp.

Hầu hết các lỗi van bướm phổ biến và có thể sửa chữa được đều đến từ seat (gioăng) và trục van. Việc bảo trì định kỳ và quan trọng nhất là lựa chọn vật liệu van, vật liệu seat đúng ngay từ đầu là chìa khóa để van vận hành bền bỉ và giảm thiểu thời gian dừng máy.

Để lựa chọn được loại van bướm bền bỉ, phù hợp nhất với hệ thống của bạn, hãy tham khảo ngay bài viết chi tiết về Cấu tạo và Phân loại Van Bướm Inox của chúng tôi.

Van Bướm Inox 304, 316, Vi Sinh: Cấu Tạo và Ứng Dụng

Nếu bạn gặp sự cố phức tạp hoặc cần tư vấn sửa chữa, thay thế linh kiện van bướm (như seat, trục, bộ điều khiển), hãy liên hệ ngay với đội ngũ kỹ thuật của chúng tôi để được hỗ trợ nhanh nhất.

Xem thêm bài viết liên quan:

Van Vi Sinh Inox Là Gì?

Hướng Dẫn Lắp Đặt Van Bi Inox 304 Đúng Kỹ Thuật